Πρώιμη Παρέμβαση στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία
Από τις πρώτες αλληλεπιδράσεις στις πρώτες κατακτήσεις

Ξεκινά όταν αναζητά ένα πρόσωπο με το βλέμμα του, όταν ανταποκρίνεται σε ένα χαμόγελο, όταν παρατηρεί και προσπαθεί να μιμηθεί μια κίνηση, όταν δείχνει κάτι που του κεντρίζει το ενδιαφέρον ή στρέφεται προς έναν άνθρωπο για να μοιραστεί μαζί του μια στιγμή.

Στην πρώιμη παιδική ηλικία, μέσα από τις καθημερινές εμπειρίες και αλληλεπιδράσεις, αναπτύσσονται σταδιακά σημαντικές δεξιότητες που αφορούν τη βλεμματική επαφή, την κοινωνική και κοινή προσοχή, τη μίμηση, την αλληλεπίδραση, την επικοινωνία και το παιχνίδι. Παράλληλα, το παιδί εξελίσσεται κινητικά, γνωστικά και αισθητηριακά, αποκτώντας όλο και περισσότερους τρόπους να εξερευνά το περιβάλλον του, να συμμετέχει και να γίνεται σταδιακά πιο αυτόνομο. Όταν κάποια από αυτά τα πρώτα βήματα δεν εμφανίζονται όπως αναμένεται ή όταν ένας γονέας παρατηρεί ότι το παιδί του δυσκολεύεται να επικοινωνήσει, να αλληλεπιδράσει, να παίξει ή να συμμετέχει στις καθημερινές δραστηριότητες, είναι σημαντικό να διερευνήσουμε τι χρειάζεται το παιδί και πώς μπορούμε να το υποστηρίξουμε.

Μια δυσκολία σε έναν ή περισσότερους τομείς της ανάπτυξης δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει κάποια διάγνωση. Η έγκαιρη αξιολόγηση μας βοηθά να κατανοήσουμε το αναπτυξιακό και λειτουργικό προφίλ του παιδιού: τι έχει ήδη κατακτήσει, ποιες είναι οι δυνατότητές του, σε ποιους τομείς χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη και ποιες ευκαιρίες μπορούμε να δημιουργήσουμε για να ενισχύσουμε την ανάπτυξη και τη συμμετοχή του.

Στο Κέντρο Αναπτυξιακής Παρέμβασης «Στοχεύω» , η Πρώιμη Παρέμβαση δεν ξεκινά από μια διάγνωση ούτε από μια λίστα με όσα ένα παιδί «θα έπρεπε» να κάνει στην ηλικία του.

Ξεκινά από το ίδιο το παιδί. Από όσα ήδη μπορεί να κάνει, από τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντά του και από όσα χρειάζεται υποστήριξη για να κατακτήσει.

Πριν από την πρώτη λέξη, υπάρχει ήδη επικοινωνία.

Στην πρώιμη παιδική ηλικία, πολλές αναπτυξιακές δεξιότητες εξελίσσονται παράλληλα και συνδέονται μεταξύ τους. Γι’ αυτό δεν παρατηρούμε μόνο αν ένα παιδί μιλά ή πόσες λέξεις χρησιμοποιεί. Μας ενδιαφέρει ο συνολικός τρόπος με τον οποίο επικοινωνεί, αλληλεπιδρά και συνδέεται με τους ανθρώπους γύρω του.

Παρατηρούμε πώς χρησιμοποιεί το βλέμμα μέσα στην επικοινωνία: αν στρέφεται προς τον άνθρωπο που βρίσκεται μαζί του, αν αναζητά το πρόσωπό του σε μια στιγμή χαράς ή ανάγκης και αν συνδυάζει το βλέμμα με μια χειρονομία, έναν ήχο ή μια λέξη για να μεταφέρει ένα μήνυμα.

Η βλεμματική επαφή δεν αντιμετωπίζεται ως μια συμπεριφορά που το παιδί πρέπει απλώς να εκτελεί κατόπιν απαίτησης. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η αυθόρμητη και λειτουργική χρήση του βλέμματος, όταν αποκτά κοινωνικό και επικοινωνιακό νόημα.

Μας ενδιαφέρει επίσης η κοινωνική προσοχή: πώς το παιδί στρέφεται προς τους ανθρώπους, παρατηρεί τις πράξεις τους και ανταποκρίνεται στις πρωτοβουλίες τους.

Στην κοινή προσοχή, παρατηρούμε πώς μοιράζεται με έναν άλλο άνθρωπο το ενδιαφέρον του για ένα παιχνίδι, ένα αντικείμενο ή κάτι που συμβαίνει γύρω του.

Η μίμηση κινήσεων, εκφράσεων, ήχων και πράξεων με αντικείμενα είναι επίσης σημαντική. Μέσα από τη μίμηση, το παιδί παρατηρεί τον άλλο, δοκιμάζει νέους τρόπους δράσης και συμμετέχει σε μια αμοιβαία εμπειρία.

Στην αλληλεπίδραση, παρατηρούμε αν αναζητά τον άλλο, αν ανταποκρίνεται, αν παίρνει πρωτοβουλία, αν μπορεί να παραμείνει σε μια κοινή δραστηριότητα και σταδιακά να συμμετέχει σε απλές εναλλαγές σειράς.

Και φυσικά, παρατηρούμε την επικοινωνία.

Πριν ακόμη εμφανιστεί ο λόγος, ένα παιδί μπορεί να επικοινωνεί με το βλέμμα, τις εκφράσεις του προσώπου, το σώμα, τις κινήσεις, τις χειρονομίες, το δείξιμο και τις φωνοποιήσεις του.

Γι’ αυτό ο στόχος δεν είναι απλώς να εμφανιστούν περισσότερες λέξεις.

Στόχος είναι το παιδί να ανακαλύψει ότι η επικοινωνία έχει δύναμη και νόημα. Ότι μπορεί να ζητήσει, να αρνηθεί, να επιλέξει, να τραβήξει την προσοχή κάποιου, να μοιραστεί κάτι που το ενδιαφέρει και να εκφράσει αυτό που θέλει ή χρειάζεται.

Το παιχνίδι είναι ένας από τους σημαντικότερους δρόμους προς την ανάπτυξη

Για ένα μικρό παιδί, το παιχνίδι δεν είναι απλώς ένας τρόπος να περάσει ευχάριστα τον χρόνο του. Είναι ένας φυσικός τρόπος να ανακαλύπτει, να δοκιμάζει, να επικοινωνεί, να αλληλοεπιδρά και να μαθαίνει.

Μέσα από το παιχνίδι δημιουργούνται φυσικές ευκαιρίες για βλεμματική επαφή, κοινή προσοχή, μίμηση, αλληλεπίδραση, επικοινωνία και εναλλαγή σειράς.

Μια μπάλα που πηγαίνει από το παιδί στον θεραπευτή και επιστρέφει μπορεί να γίνει μια πρώτη αμοιβαία αλληλεπίδραση. Ένα αγαπημένο παιχνίδι μπορεί να δημιουργήσει την ευκαιρία να ζητήσει «κι άλλο». Ένα τραγούδι με κινήσεις μπορεί να γίνει αφορμή για παρατήρηση και μίμηση. Οι σαπουνόφουσκες μπορούν να δημιουργήσουν μια στιγμή προσμονής, ένα βλέμμα, μια χειρονομία, έναν ήχο ή μια προσπάθεια επικοινωνίας, ώστε να συνεχιστεί κάτι που το παιδί απολαμβάνει.

Καθώς το παιχνίδι εξελίσσεται, το παιδί μπορεί να ανακαλύπτει νέους τρόπους χρήσης των αντικειμένων, να εμπλέκει περισσότερο τον άλλο και σταδιακά να αναπτύσσει πιο σύνθετες μορφές παιχνιδιού και αλληλεπίδρασης.

Γι’ αυτό αξιοποιούμε τα ενδιαφέροντα, τα κίνητρα και τις προτιμήσεις του παιδιού, δημιουργώντας δραστηριότητες που έχουν νόημα για το ίδιο.

Δεν θέλουμε απλώς το παιδί να ολοκληρώνει δραστηριότητες. Θέλουμε να συμμετέχει, να επικοινωνεί και να απολαμβάνει την αλληλεπίδραση μέσα σε αυτές.

Κάθε παιδί έχει το δικό του αναπτυξιακό προφίλ

Η Πρώιμη Παρέμβαση διαμορφώνεται διαφορετικά για κάθε παιδί, ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες του.

Ένα παιδί μπορεί να χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη στην επικοινωνία και την αλληλεπίδραση. Ένα άλλο στην κινητική ανάπτυξη ή στην αισθητηριακή επεξεργασία. Ένα άλλο στο παιχνίδι, στη σίτιση ή στις πρώτες δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης. Συχνά, οι ανάγκες αυτές συνυπάρχουν και επηρεάζουν η μία την άλλη.

Γι’ αυτό, στο «Στοχεύω» εξετάζουμε συνολικά το αναπτυξιακό και λειτουργικό προφίλ του παιδιού και διαμορφώνουμε εξατομικευμένους στόχους με βάση τις δυνατότητες, τις ανάγκες και τις προτεραιότητές του.

Στο «Στοχεύω», η Πρώιμη Παρέμβαση μπορεί να περιλαμβάνει ατομικές συνεδρίες Εργοθεραπείας ή Λογοθεραπείας ή συνδυασμό των δύο, ανάλογα με το αναπτυξιακό και λειτουργικό προφίλ και τις ανάγκες του κάθε παιδιού. Η συχνότητα των συνεδριών καθορίζεται επίσης εξατομικευμένα, με βάση τις ανάγκες, τις προτεραιότητες και τους θεραπευτικούς στόχους του παιδιού, ενώ η συνεργασία και η υποστήριξη της οικογένειας αποτελούν ουσιαστικό μέρος της παρέμβασης.

Ανάλογα με τις ανάγκες του, η Πρώιμη Παρέμβαση μπορεί να εστιάζει στη βλεμματική επαφή και την κοινωνική προσοχή, στην κοινή προσοχή, στη μίμηση, στην αλληλεπίδραση και την εναλλαγή σειράς, στην επικοινωνιακή πρόθεση, στη λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία, στην κατανόηση και ανάπτυξη του λόγου και στο λειτουργικό και συμβολικό παιχνίδι.

Μπορεί επίσης να υποστηρίζει την αδρή και λεπτή κινητικότητα, την αισθητηριακή επεξεργασία όταν αυτή επηρεάζει τη λειτουργικότητα και τη συμμετοχή, τη σίτιση, καθώς και τις πρώτες δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης και καθημερινής ζωής.

Οι στόχοι δεν επιλέγονται απλώς επειδή αντιστοιχούν σε μια διάγνωση. Επιλέγονται επειδή έχουν σημασία για την ανάπτυξη, τη λειτουργικότητα και την καθημερινή ζωή του συγκεκριμένου παιδιού.

Όταν χρειάζεται η υποστήριξη διαφορετικών ειδικοτήτων, οι θεραπευτές συνεργάζονται και δουλεύουν κοινούς στόχους, ώστε η παρέμβαση να έχει συνοχή και να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του παιδιού.

Από τη θεραπευτική αίθουσα στην καθημερινή ζωή

Μια δεξιότητα αποκτά πραγματική αξία όταν το παιδί μπορεί σταδιακά να τη χρησιμοποιεί εκεί όπου πραγματικά τη χρειάζεται.

Δεν μας ενδιαφέρει μόνο τι μπορεί να κάνει μέσα στη θεραπευτική αίθουσα. Μας ενδιαφέρει πώς όσα κατακτά μπορούν να υποστηρίξουν τη συμμετοχή και την αυτονομία του στην καθημερινή ζωή.

Να μπορεί να εκφράζει αυτό που θέλει. Να συμμετέχει περισσότερο στο παιχνίδι με τον γονέα, ένα αδελφάκι ή άλλα παιδιά. Να χρησιμοποιεί τις κινητικές του δεξιότητες για να εξερευνά και να παίζει. Να συμμετέχει περισσότερο στο φαγητό, στο ντύσιμο και στις καθημερινές ρουτίνες. Να αποκτά σταδιακά περισσότερους τρόπους να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθημερινότητάς του.

Γιατί το ουσιαστικό δεν είναι μόνο τι καταφέρνει μαζί με τον θεραπευτή, αλλά τι μπορεί σταδιακά να κάνει περισσότερο στη δική του καθημερινότητα.

Στο σπίτι. Στο παιχνίδι. Στη βόλτα. Στον παιδικό σταθμό ή στο σχολικό περιβάλλον. Στη σχέση με τους γονείς, τα αδέλφια και τα άλλα παιδιά.

Ο γονέας παραμένει γονέας

Ο γονέας γνωρίζει το παιδί του με έναν τρόπο που καμία θεραπευτική συνεδρία δεν μπορεί από μόνη της να μας δείξει.

Γνωρίζει τι το κάνει να γελά, τι το κινητοποιεί, τι το δυσκολεύει, πώς ζητά κάτι στο σπίτι, πώς παίζει, πώς τρώει, πώς ανταποκρίνεται στις αλλαγές και ποιες στιγμές της καθημερινότητας χρειάζονται περισσότερη υποστήριξη.

Αυτές οι πληροφορίες είναι πολύτιμες για τη θεραπευτική διαδικασία.

Γι’ αυτό η συνεργασία με την οικογένεια αποτελεί ουσιαστικό μέρος της Πρώιμης Παρέμβασης στο «Στοχεύω».

Όταν κρίνεται απαραίτητο, υπάρχει η δυνατότητα παρουσίας και συμμετοχής του γονέα μέσα στη θεραπευτική αίθουσα, ώστε να παρατηρεί, να κατανοεί και να γνωρίζει πρακτικούς τρόπους υποστήριξης που μπορούν να αξιοποιηθούν φυσικά στην καθημερινότητα της οικογένειας.

Η Πρώιμη Παρέμβαση δεν χρειάζεται να μετατρέψει το σπίτι σε θεραπευτική αίθουσα.

Και ο γονέας δεν χρειάζεται να γίνει θεραπευτής. Ο γονέας παραμένει γονέας.

Η κατάλληλη καθοδήγηση μπορεί, όμως, να βοηθήσει την οικογένεια να αξιοποιεί φυσικές στιγμές της ημέρας —το παιχνίδι, το φαγητό, το ντύσιμο, τη βόλτα και τις καθημερινές ρουτίνες— ως ευκαιρίες για περισσότερη επικοινωνία, αλληλεπίδραση, συμμετοχή και αυτονομία.

Η πρόοδος βρίσκεται σε κάθε κατάκτηση

Η πρόοδος ενός μικρού παιδιού δεν αποτυπώνεται μόνο στον αριθμό των λέξεων που απέκτησε ή στις δραστηριότητες που κατάφερε να ολοκληρώσει.

Μπορεί να βρίσκεται σε ένα βλέμμα που πλέον μοιράζεται με έναν άνθρωπο. Σε μια στιγμή κοινής προσοχής που διαρκεί λίγο περισσότερο. Σε μια κίνηση που μιμήθηκε για πρώτη φορά. Στην πρώτη φορά που έδειξε κάτι που το ενδιέφερε και στράφηκε προς τον γονέα για να το μοιραστεί μαζί του.

Μπορεί να βρίσκεται σε ένα παιχνίδι που σταδιακά έγινε περισσότερο αμοιβαίο. Σε μια χειρονομία που απέκτησε επικοινωνιακό νόημα. Σε μια πρώτη λέξη. Σε μια νέα πρωτοβουλία. Σε μια καθημερινή δραστηριότητα στην οποία χρειάζεται λίγο λιγότερη βοήθεια.

Για εμάς, αυτά δεν είναι μικρά πράγματα. Είναι σημαντικές κατακτήσεις.

Γιατί πίσω από καθεμία μπορεί να βρίσκεται κάτι μεγαλύτερο: περισσότερη επικοινωνία, περισσότερη συμμετοχή, μεγαλύτερη σύνδεση με τους ανθρώπους γύρω του και ένα ακόμη βήμα προς την αυτονομία.

Πρώιμη Παρέμβαση στο «Στοχεύω»

Από το 2014, στο Κέντρο Αναπτυξιακής Παρέμβασης «Στοχεύω» υποστηρίζουμε παιδιά και οικογένειες μέσα από μια εξατομικευμένη και διεπιστημονική προσέγγιση.

Η Πρώιμη Παρέμβαση στο «Στοχεύω» υποστηρίζεται από τη συνεχή και εξειδικευμένη εκπαίδευση της θεραπευτικής μας ομάδας στην πρώιμη ανάπτυξη, την επικοινωνία και την αλληλεπίδραση. Η εκπαίδευση της ομάδας περιλαμβάνει προσεγγίσεις όπως Hanen, Intensive Interaction (Εντατική Αλληλεπίδραση) και Portage, ενώ οι εργοθεραπευτές μας έχουν εξειδικευμένη εκπαίδευση στην Αισθητηριακή Ολοκλήρωση για Βρέφη και Νήπια. Παράλληλα, το Κέντρο «Στοχεύω» είναι πιστοποιημένο για τη χορήγηση του Bayley-4, ενός σταθμισμένου εργαλείου για την αναπτυξιακή αξιολόγηση βρεφών και νηπίων. Η εμπειρία και η συνεχής εκπαίδευση της ομάδας μας μάς βοηθούν να κατανοούμε κάθε παιδί μέσα από τις δικές του δυνατότητες και ανάγκες και να διαμορφώνουμε την παρέμβαση με βάση όσα έχουν πραγματική σημασία για την ανάπτυξη και την καθημερινότητά του.

Δεν ξεκινάμε από τη διάγνωση. Ξεκινάμε από το παιδί.

Από όσα ήδη μπορεί να κάνει. Από τις δυνατότητες, τα ενδιαφέροντα, τα κίνητρα και τις προτιμήσεις του. Από τον τρόπο που επικοινωνεί, αλληλοεπιδρά και παίζει. Από όσα το δυσκολεύουν και από όσα έχουν πραγματική αξία να κατακτήσει για το ίδιο και την καθημερινότητά του.

Η παρέμβαση διαμορφώνεται γύρω από το παιδί, τις δυνατότητες και τις ανάγκες του.

Γιατί στην πρώιμη παιδική ηλικία ο στόχος δεν είναι να αλλάξουμε αυτό που είναι το παιδί. Στόχος είναι να του δώσουμε περισσότερους τρόπους να επικοινωνεί, να αλληλοεπιδρά, να παίζει, να συμμετέχει, να μαθαίνει, να εκφράζει τις ανάγκες και τις επιλογές του και σταδιακά να κατακτά μεγαλύτερη αυτονομία.

Πριν από την πρώτη λέξη, έχουν ήδη αρχίσει πολλές σημαντικές «συζητήσεις»: με ένα βλέμμα, μια κίνηση, μια χειρονομία, μια μίμηση, μια στιγμή κοινής προσοχής.

Γιατί η επικοινωνία έχει αρχίσει πολύ πριν ακουστεί η πρώτη λέξη.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Στο Κέντρο Αναπτυξιακής Παρέμβασης «Στοχεύω» στην Πετρούπολη, παρέχουμε υπηρεσίες Πρώιμης Παρέμβασης, υποστηρίζοντας παιδιά και οικογένειες από την Πετρούπολη και τις γύρω περιοχές, όπως το Ίλιον, το Περιστέρι, το Καματερό, τους Αγίους Αναργύρους, το Αιγάλεω και τα Άνω Λιόσια.

Αν κάτι σας προβληματίζει σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού σας την επικοινωνία, τη βλεμματική επαφή, την κοινή προσοχή, τη μίμηση, την αλληλεπίδραση, το παιχνίδι, τον λόγο, την κίνηση ή τη συμμετοχή του στην καθημερινότητα μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας.

Η ομάδα του «Στοχεύω» μπορεί να συζητήσει μαζί σας όσα έχετε παρατηρήσει, να ακούσει τις απορίες σας και, όταν χρειάζεται, να σας καθοδηγήσει σχετικά με τα επόμενα βήματα.

Κέντρο Αναπτυξιακής Παρέμβασης «Στοχεύω»
25ης Μαρτίου 140, Πετρούπολη
Τηλ.: 210 50 11 558
Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.